Dostęp: artykuł naukowy jest natychmiast po publikacji dostępny za darmo dla wszystkich, na stronie internetowej czasopisma (na otwartych licencjach CC lub w ramach gratis OA.
Koszty publikacji: ponosi autor lub instytucja finansująca jego badania.
Dostęp: autor udostępnia wersję publikacji w repozytorium instytucjonalnym lub tematycznym – legalnie i na określonych zasadach.
Zazwyczaj dotyczy to wersji artykułów: preprint (przed recenzją) lub postprint (po recenzji, ale bez składu wydawcy).
Koszty publikacji: darmowy dostęp w repozytorium, jednak często po okresie embarga, czyli okresie, w którym nie wolno jeszcze udostępniać artykułu (zazwyczaj 6-24 miesięcy).
Dostęp: część artykułów w konkretnym tytule czasopisma jest dostępna dla wszystkich, a część pozostaje płatna.
Koszty publikacji: biblioteki, instytucje opłacają subskrypcję za dostęp do czasopisma, autor może wnieść opłatę (APC), by jego artykuł był otwarty.
Dostęp: pełny, darmowy dostęp dla wszystkich (open access).
Koszty publikacji: brak barier finansowych dla autorów i czytelników. Koszty pokrywają instytucje (uczelnie, granty itd.) by dostęp do wiedzy był darmowy.
Dostęp: bezpłatny, ale pod pewnymi ograniczeniami, takimi jak konieczność rejestracji lub dostępność tylko w określonych ramach czasowych.
Często brak jasno określonej licencji (np. CC), co ogranicza możliwość dalszego wykorzystania treści.
Koszty publikacji: zazwyczaj brak opłat dla autora (koszty APC); koszty pokrywa wydawca w ramach czasopisma subskrypcyjnego.
| Model Open Access | Dostęp dla czytelnika | Koszt dla autora | Gdzie publikacja jest dostępna | Licencja | Zalety | Wady |
| Gold OA | Natychmiastowy, darmowy | Wysoki (APC) | Strona czasopisma OA | Zwykle CC | Szybki dostęp, wysoka widoczność | Wysokie koszty |
| Green OA | Darmowy (często po okresie embarga) | Brak | Repozytorium (np. PPM) + czasopismo | Zależna od wydawcy | Brak kosztów, szeroki dostęp | Embargo, różne wersje artykułu (preprint, postprint) |
| Hybrid OA | Częściowo darmowy | Wysoki (APC) | Czasopismo subskrypcyjne | Zwykle CC | Publikacja w prestiżowych tytułach | „Double dipping” (podwójne opłaty) |
| Diamond OA | Darmowy | Brak | Czasopisma OA finansowane instytucjonalnie | Często CC | Brak opłat, dostępność dla wszystkich | Ograniczone finansowanie, mniej znane czasopisma |
| Bronze OA | Darmowy (czasowy lub stały) | Brak | Strona wydawcy | Brak jasnej licencji | Łatwy dostęp | Niepewny status prawny |
GRATIS OPEN ACCESS – to podstawowy model Open Access, który polega na zapewnieniu użytkownikom bezpłatnego dostępu do treści naukowych online, bez barier finansowych.
W polskim ujęciu oznacza on udostępnianie utworów w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w dowolnym miejscu i czasie, bez konieczności ponoszenia opłat. Użytkownicy mogą z nich korzystać nieodpłatnie i bez ograniczeń technicznych, jednak tylko w zakresie przewidzianym przez prawo, w szczególności w ramach instytucji takich jak dozwolony użytek.
Zakres korzystania:
W modelu gratis open access użytkownik może:
Natomiast nie może swobodnie:
LIBRE OPEN ACCESS – oznacza wolny i otwarty dostęp do utworów lub przedmiotów praw pokrewnych. Zakłada on ich udostępnianie w taki sposób, aby każdy użytkownik mógł mieć do nich dostęp w dowolnym miejscu i czasie, przy jednoczesnym udzieleniu licencji na nieograniczone, nieodpłatne i niewyłączne korzystanie z nich oraz ich opracowań. W przeciwieństwie do modelu gratis open access, libre open access nie ogranicza się wyłącznie do zapewnienia bezpłatnego dostępu do treści, lecz rozszerza go o szerokie możliwości ich ponownego wykorzystania. Uprawnienia te są przyznawane użytkownikom na podstawie otwartych licencji, takich jak Creative Commons.
Zakres korzystania:
W ramach libre open access użytkownik może:
Jednocześnie zobowiązany jest do przestrzegania warunków określonych w licencji, które mogą obejmować:
Zakres tych praw i obowiązków zależy od konkretnego rodzaju zastosowanej licencji, jednak nie może on naruszać istoty wolnego, nieodpłatnego i niewyłącznego dostępu do utworu.